Тыйым салып отырса, қалай тілге сұраныс туады?

ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың “Мемлекеттік тілді оқымаған және тиісті деңгейде меңгермеген азаматтар тіл білмегені үшін қысым көрмеуге тиіс” және "Қазақ тіліне сұраныс артқанда ғана ол көпшілік кең қолданатын тіл болады" деген сөздері желіде кеңінен таралып, талқыланып жатыр. Оған мен де беш тиынымды қыстыра кетейін.

0
443
Президенттің қазақ тіліне қатысты желіде тарап жатқан сөздерінен қарама-қайшылықтар көріп отырмын. «Қазақ тілін білмейтіндерге қысым жасалмасын» дейді, сөйте тұра «қазақ тіліне сұраныс артқанда ғана дамиды» дейді. Сонда мемлекет қазақ тіліне қажеттілік турмаса, қоғам сұраныс тудыру үшін қазақ тілінде сөйлеуге үндегенде, қысым жасама деп тыйым салып отырса, ол қалай дамиды?

Тілдің көсегесі екі жағдайда ғана көгермек. Бірінші қажеттілік туындағанда, яғни сол тілде сөйлемесең сол елде өмір сүру қиындап кететін жағдайда ғана қолданыс аясы кеңейеді. Оны осында өмірбақи тұрып үйренбеген орыс тілділердің Түркияға барып, түрікше сайрап кеткендігінен көруге болады.

Екіншіден, тіл сән кезінде сұраныс туындайды. Бірақ сән болғандықтан, ол ұзақмерзімді емес, сән туғызған құбылыс өмір сүруін тоқтатқанда бірге жоғалады. Қазіргі таңда қазақ тіліне Димаш, Найнти уан және Жайдарман ойындары сұраныс туғызды.

Демек бізге қазақ тіліне сұраныс турғызамыз десек, не қазақ тіліндегі сапалы жобаларға аямай қаржы құю керек, не билікке тек қазақша сөйлеуді міндеттеу керек. Басқа нұсқа жоқ. Соңғысы міндеттелсе, алдыңғысы өздігінен жүрер еді.

Жалпы қазақ тілін білу күнкөріс үшін, орыс тілі артықшылық үшін болуы керек еді, бізде керісінше боп тұр.
Оны дұрыстамай, Президенттің тілге қатысы бипаздап сөйлегеніне ешкім сенбесі анық.

ЖАУАП ҚАЛДЫРУ

Пікіріңізді енгізіңіз!
мұнда сіздің атыңызды енгізіңіз